|
دستيار
ديجيتال شخصي
تاريخچه
پيدايش
كاربرد
مدلهاي
مختلف كامپيوتر جيبي
حافظه
ورود و خروج
اطلاعات
هماهنگسازي
با كامپيوتر روميزي
12 دستگاه در يك
دستگاه
PDA حد واسط بين لپتاپ و كامپيوتر
شخصي است. پالم و پاكت پي سي دو گروه اصلي آن هستند كه هر كدام
مزايا و معايبي دارند و ميتوانند در خيلي از موقعيتها كمك دست
شما باشد.
دستيار ديجيتال شخصي
دستيار ديجيتال شخصي يا PDA (مخفف
كلمات Personal Digital Assistant) سخت افزار كوچكي است به اندازه
كيف جيبي يا كف دست كه داراي سيستم عامل، نرمافزارهاي ويژه و
حافظه است تا با استفاده از آن، بتوانيد به برنامه ريزي اطلاعات
شخصي، نوشتن يادداشت، تنظيم برنامهها، خواندن كتاب الكترونيك،
شنيدن موسيقي، خواندن و نوشتن ايميل و بسياري از كارهاي ديگري
بپردازيد كه در طي روز، بيرون از منزل و محل كار انجام ميدهيد.
گسترش بازار تلفنهاي همراه مجهز به
امكانات ذكر شده فوق، باعث شده است تا بازار داغ و در حال پيشرفت
دستيارهاي ديجيتال شخصي كمي تحت تأثير قرار بگيرد و سازندگان مجبور
به ارائه مدلهاي متنوعي شوند. به همين دليل، ضرورت دارد كه موقع
بررسي چنين دستگاههايي، از تفاوتها و امكانات مختلف آنها با
اطلاع باشيد.
تاريخچه پيدايش كامپيوترهاي
جيبي
از زماني كه دادهها و اطلاعات مورد
نياز روزانه انسانها آن قدر زياد شد كه ديگر همراه داشتن همه آنها
بسيار دشوار شده بود، فكر ساختن كامپيوتر كوچكي كه بتواند
نشانيها و شماره تلفنها را ذخيره كند، يادداشتهاي نوشته شده را
نگه دارد و قرار ملاقاتها را به ياد شخص بياورد، شكل گرفت. اين
قضيه در اوايل دهه 1980 ميلادي مطرح شد، اما چندين سال بعد بود كه
اولين دستيار ديجيتال شخصي با نام نيوتن به صورت رسمي توسط شركت
اپل (Apple) به بازار ارائه شد. نيوتن توانست بخشي از اين خلاء را
پر كند و اولين دستگاهي بود كه صفحه نمايش حساس به لمس آن، با
نرمافزار خاص خود، توانايي تشخيص دست خط فرد را داشت. اما بزرگ،
گران و پيچيده بودن آن باعث شد تا در نهايت، پس از چند سال، توليد
آن به پايان برسد. نوع سادهتري از آن به نام سيمپيوتر (كامپپوتر
ساده) براي مدتي در كشور هند و برخي كشورهاي آفريقايي توسط
كشاورزان مورد استفاده قرار گرفت و مشاهده شد كه برنامه كاري و در
نهايت كار كشاورزي آنها، بهرهوري بيشتري پيدا كرده است.
كاربردهاي دستيار ديجيتال
شخصي
اين كامپيوترهاي جيبي كه ميتوان
آنها را در يك دست گرفت، به اندازه يك كتاب كوچك يا ماشين حساب
هستند و مكمل لپتاپهاي سنگينتر و گران قيمتي بهشمار ميآيند كه
شايد همه توانند آنها را تهيه و يا از آنها استفاده كنند.
مهمترين مورد استفاده اين
دستگاهها، مديريت اطلاعات شخصي يا اصطلاحاً PIM (Personal
Information Management) است. دفترچه يادداشت، نشاني، شماره تلفن،
ماشين حساب، فهرست كارهاي روزانه، يادآور تقويم، محاسبه مخارج،
خواندن و نوشتن ايميل بهصورت آفلاين، پخش موسيقي، ديدن عكسهاي
كوچك، لغتنامه، خواندن كتاب الكترونيك، اتصال به اينترنت و بسياري
كارهاي ديگر.
نسل جديد دستيارهاي ديجيتال شخصي، به
امكانات بسيار پيشرفتهتري مثل ارتباط بيسيم بلوتوث و يا Wifi هم
مجهز شدهاند تا امكان اتصال به اينترنت بهصورت بيسيم فراهم شود.
حتي بسياري از آنها، سيم كارت موبايل هم قبول ميكنند تا امكان
برقراري تماس هم مقدور باشد، اما انواع ديگر كه از امكانات بيسيم
بهرهمند نيستند، بايد از طريق كابل رابط به كامپيوتر شخصي يا
لپتاپ وصل شوند (معمولاً كابل USB) تا جابهجايي اطلاعات و هماهنگ
شدن فايلها صورت گيرد.
مدلهاي مختلف كامپيوتر جيبي
دو طبقهبندي اصلي اين دستيارها در
حال حاضر توليد و در سرتاسر جهان به فروش ميرسند:
-
1) پالم: (Palm) نام رده اول
اين دستيارها كه از اوايل دهه 1990 در دسترس قرار گرفتند،
از نام شركت سازنده اصلي آن يعني پالم و سيستم عامل
كاربردي (Palm OS) گرفته شده است. در حال حاضر شركتهاي
معتبر ديگري مثل سوني، Treo، هندسپرينگ، سامسونگ و غيره،
دستگاههاي خود را اين رده توليد ميكنند كه همگي تحت
عنوان گروه پالم شناخته ميشوند و از سيستم عامل خاص آن
استفاده ميكنند.
-
2) پاكت پي سي: (Pocket PC)
رده دوم اين دستگاهها، سيستم عامل كاملاً متفاوتي دارد كه
توسط مايكروسافت تهيه و ارايه شده است؛ اين سيستم عامل
ابتدا با نام ويندوز CE شناخته ميشد كه در نسخههاي بعد
به ويندوز پاكت پي سي و سپس ويندوز موبايل تغيير نام داد.
اين دو رده اصلي كامپيوترهاي جيبي،
رقيب يكديگر محسوب ميشوند. پردازندهها، سيستم عامل، نرمافزارها،
دستگاهها و وسايل جانبي، نحوه ارتباط آنها با كامپيوتر شخصي و
بسياري موارد ديگر آنها با هم متفاوت است، اما كاربرد دستگاهها تا
حدي شبيه هم است و كاركردهاي مشابهي را ميتوان از آنها انتظار
داشت.
پاكت پي سي
كامپيوترهاي جيبي كه ميتوان آنها را
در يك دست گرفت، به اندازه يك كتاب كوچك يا ماشين حساب هستند و
مكمل لپتاپهاي سنگينتر و گران قيمت به شمار مي آيند.
حافظه دستيارهاي ديجيتال
شخصي
اين دستگاهها، هاردديسك، فلاپي يا
CD ROM ندارند و حافظه آنها به دو دسته دروني و بيروني تقسيم
ميشود.
حافظه دروني: خود به دو دسته ROM
(ثابت) و ROM (متغير) تقسيم ميشود.
حافظه ROM كل برنامهها و
نرمافزارهاي اصلي مثل دفترچه يادداشت، تقويم، دفتر تلفن و غيره را
بهعلاوه سيستم عامل دستگاه در خود گنجانده است. زماني كه دستگاه
خاموش ميشود، اين حافظه ثابت از بين نميرود و پاك نميشود. هر
برنامه، نرم افزار و يا اطلاعاتي كه بعداً خود شما اضافه كنيد، روي
حافظه متغير يا RAM سوار خواهد شد. وقتي دستگاه را روشن ميكنيد،
برخلاف كامپيوتر شخصي، تمام نرمافزارها بلافاصله در دسترس هستند و
نيازي نيست صبر كنيد تا دستگاه بالا بيايد. هر وقت كه در حال كار
كردن باشيد و اطلاعاتي را وارد كنيد يا تغيير دهيد، بهصورت خودكار
ذخيره ميشود و نيازي به ذخيره كردن مكرر توسط خود فرد نيست. پاكت
پي سيها معمولاً ROM و RAM بالاتري نياز دارند و به همين دليل
نسبت به پالمها، ظرفيت بالاتري در آنها گنجانده شده است؛ پالمها
در انواع سادهتر ميتوانند با 2 مگابايت حافظه هم كار كنند، در
حالي كه پاكت پي سيها حداقل به 16 تا 32 مگابايت حافظه احتياج
دارند.
پالمها در حال حاضر با 32، 64 و
بعضاً 128 مگابايت حافظه در بازار ايران موجودند، در حالي كه پاكت
پي سيها عمدتاً ظرفيت 64، 96 يا 128 مگابايت دارند. علاوهبر
حافظه دروني دستگاه، امكان اضافه كردن حافظه به شكل كارتهاي مختلف
فلش (عمدتاً SD،MMC يا CF) وجود دارد. اين كارتهاي حافظه در
حجمهاي مختلف موجود هستند، اما سرعت خواندن و نوشتن آنها با
يكديگر فرق ميكند و هر دستگاه ممكن است از يك يا چند نوع آنها
استفاده كند؛ لازم است بدانيد كه دستگاهتان تا چه سقفي از حجم
حافظه جانبي را پشتيباني ميكند.
نحوه ورود و خروج اطلاعات
نحوه وارد كردن اطلاعات به اين
دستگاهها بسيار متنوع است؛ صفحه كليد ثابت با تمام كليدهاي خاص
مورد نياز، صفحه كليد مجازي (Virtual) كه بر روي صفحه LCD نمايش
داده ميشود و ميتوانيد با قلم مخصوص كليدها را فشار دهيد، صفحه
حساس به لمس، نرمافزار تشخيص دست خط و غيره. اكثر دستگاهها، چند
دكمه اصلي هم دارند براي نرمافزار تشخيص دست خط و غيره. اكثر
دستگاهها، چند دكمه اصلي هم دارند كه با فشار دادن آنها،
نرمافزارها يا كاركردهاي خاص و مهم دستگاه به سرعت جلو چشمتان
ظاهر ميشود.
معمولاً نرمافزارهاي تشخيص دست خط
(كه در مدلهاي پالم به نام گرافيتي (Graffiti) شناخته ميشود،
منطقه خاصي از صفحه نمايش دستگاه را بهعنوان محل نوشتن حروف يا
اعداد ميشناسد. فرد با قواعد از پيش تعريف شده، شكل حروف را با
قلم مخصوص پلاستيكي (Stylus) روي آن منطقه رسم ميكند و قلم را
حركت ميدهد؛ نرمافزار مربوط با شناسايي الگوي حركت قلم، حرف يا
عدد مورد نظر را ميشناسد و روي صفحه، نمايش ميدهد. نكته مثبت
نرمافزارهاي تشخيص دست خط، راحتي يادگيري آنها و كاربردي بودنشان
است، اما به هر حال كندتر از نوشتن عادي عمل ميكنند، دقت آنها
هيچوقت كامل نيست و ممكن است بعضاً حروف و عدد را صحيح تشخيص
ندهند.
براي كار كردن با صفحه كليد مجازي،
شما با قلم پلاستيكي روي حروف و اعداد نمايش داده شده بر روي صفحه
حساس به لمس دستگاه ضربه ميزنيد و تايپ ميكنيد. بعضي از
دستيارهاي ديجيتال شخصي، صفحه كليد ريزتر فيزيكي بر روي بدنه خود
دارند، اما اكثر آنها، صفحات كليد تاشو بيروني دارند كه بهعنوان
لوازم جانبي به فروش ميرسد و ميتوان آن را به دستگاه وصل كرد و
شروع به تايپ كردن نمود. تعداد بسيار كمتري از اين دستگاهها، از
نرمافزار تشخيص صدا و دستورهاي كلامي بهرهمند هستند؛ شما در واقع
با استفاده از ميكروفن، كلمات يا دستورهاي لازم را به دستگاه
ميدهيد و نرمافزار، جملات شما را به اطلاعات خاص تبديل ميكند.
هماهنگسازي با كامپيوتر
روميزي
چون دستيارهاي ديجيتال شخصي بهعنوان
مكمل كامپيوترهاي شخصي يا لپتاپها به كار ميروند، هرگونه
اطلاعات و نرمافزار مورد نياز آنها بايد با كامپيوتر روميزي تبادل
و هماهنگ يا سينكرونيزه شود. (Synchronization) هر كدام از اين
دستگاهها بايد بتوانند به بك كامپيوتر روميزي وصل شوند تا مثلاً
قرار ملاقاتي را كه روي كامپيوتر منزل گذاشتهايد بر روي خود سوار
كنند يا شماره تلفني را كه در حافظه آن يادداشت كردهايد به
كامپيوتر منزل انتقال دهند. براي انجام چنين كاري، اين كامپيوترهاي
جيبي معمولاً مجهز به پورت يا گذرگاه خاص و كابل ويژهاي هستند تا
به كامپيوتر شخصي وصل شوند. نرمافزارهاي اصلي هم بر روي CD موجود
است تا بر روي كامپيوتر شخصي نصب (install) شوند و اطلاعات را بر
روي كامپيوتر جيبي منتقل كنند. نسل قديم اين دستيارها از پورت
سريال استفاده ميكردند، اما در حال حاضر اكثر آنها به پورت USB
متصل ميشوند. علاوهبر اين ارتباطات كابلي و سيمي، ارتباط بيسيم
بهصورت مادون قرمز (infrared) و بلوتوث (Bluetooth) هم در برخي از
دستگاهها وجود دارد. امكان ارتباط با شبكه بيسيم يا Wifi هم در
بسياري از مدلها موجود است. ارتباط مادون قرمز، از همه ارزانتر،
اما سرعتش پايينتر و كاربرد آن هم مشكلتر است؛ تا شعاع 5/11 متر
كار ميكند و دستگاه بايد به صورت مستقيم (مثل كنترل از راه دور)
مقابل چشمي دريافت كننده دستگاه مقابل (مثلاً گوشي موبايل) قرار
گيرد. ارتباط بلوتوث گرانتر است و قيمت دستگاه را بالا ميبرد،
اما در عوض با فركانس راديويي بلوتوث 4/2 گيگاهرتز كار ميكند،
ديجيتال و بدون تداخل است و در بلوتوث نوع 1، برد حداكثر 15- 10
متر و در بلوتوث نوع 2، بد حداكثر 100 متر دارد. ارتباط وايفاي با
شبكه بيسيم، برد حدود 150-100 متر دارد و ميتوان از طريق آن به
صورت بيسيم به اينترنت متصل شد، ايميلها را چك و يا فايل دانلود
نمود. البته بايد اشتراك ارائهكننده خدمات اينترنت بيسيم هم
داشته باشيد.
امكانات جانبي
طبيعي است كه رشد فنآوري در اين
زمينه، با سرعت بالايي ادامه دارد. نسل جديد پالمها و پاكت پي
سيها، امكانات جانبي اضافهتري نيز به همراه دارد:
12 دستگاه در يك دستگاه !
اتصال به اينترنت: در محيط آشناي
Internet Explorer به جستجو در ميان سايتهاي مورد علاقه و نياز
خود بپردازيد. امكانات اينترنت براي تجار فرصت بررسي لحظه به لحظه
تغييرات و تحولات بهاي كالا، وضعيت سهام بورس و اخبار اقتصادي را
فراهم ميكند.
ارسال و دريافت Email,sms, chat,: با
همراه داشتن يك پاكت پي سي ديگر هيچ نامهاي را از دست نخواهيد
داد.
ارسال و دريافت فكس: فكسهاي خود را
دريافت كنيد و هرگاه به دفتر كارتان بازگشتيد آنها را از روي حافظه
دستگاه پرينت بگيريد.
برنامه Microsoft Office:
فايلهايتان را در محيط Word يا Excel يا Power Point بسازيد و
اجرا كنيد. امكان تايپ مستقيم توسط Keyboard يا قابليت نگارش و
تبديل دست خط شما به text توسط قلم از ديگر توانمنديهاي
دستگاههاي PDA ميباشد.
امكان وارد كردن سيم كارت تلفن همراه
و استفاده در شبكه تلفن همراه GSM با فركانسهاي مختلف آن؛ البته
بايد توجه داشته باشيد كه به جز برخي از پاكت پي سيها كه شماره
سريال آنها توسط مخابرات ثبت شده است، بقيه دستگاهها ثبت شده
(registered) نيستند و بايد براي استفاده از امكان تلفن همراه، با
پرداخت مبلغي به مخابرات، شماره سريال دستگاهتان را ثبت كنيد تا
بتوانيد از آن استفاده كنيد.
گيرنده سيستم مكانيابي جهاني يا
GPS: برخي از كامپيوترهاي جيبي، درون خود كيت GPS دارند كه با
استفاده از آن، مختصات مكان كاربر بهصورت ماهوارهاي همواره مشخص
است.
دوربين ديجيتال: برخي از دستگاهها،
دروبين ديجيتال با قدرت تفكيك (046×084 VGA پيكسل) و 3/1 مگاپيكسل
را در خود گنجاندهاند، عكسهاي ديجيتال نوع 3/1 مگاپيكسل، تا
اندازه 13×9 سانتيمتر با كيفيت خوب قابل چاپ است و جديداً تا 1/2
مگاپيكسل.
ضبط صدا: از برخي از دستگاهها
ميتوان بهعنوان ضبط كننده صدا استفاده كرد.
MP3 PLAYER: شايد سادهترين امكاني
كه اشاره كردن به آن خيلي ابتدايي جلوه ميكند، پخش mp3 است.
پخش كليپ تصويري و گيم: فكر نميكنم
به توضيح بيشتري نياز باشد.
اجراي بازيهاي كامپيوتري، گيرنده
كانالهاي تلويزيوني (TV)
امكان نصب برنامههاي گوناگون:
تفاوتي نميكند زمينه فعاليت و تخصص شما چه باشد، اطمينان داشته
باشيد نرمافزار مناسب و دلخواه خود را ميان صدها برنامه موجود
خواهيد يافت. انواع برنامههاي پزشكي، حسابداري، مديريت، بازرگاني
و ...
قيمت
مدل، سرعت پردازنده، مقدار حافظه RAM
و ROM اندازه صفحه نمايش، داشتن امكان ارتباط بيسيم بلوتوث و شبكه
بيسيم Wifi، نرمافزارها و سخت افزارهاي جانبي، همه و همه بر قيمت
دستگاه تأثير ميگذارند.
مدلهاي پالم از قيمت 400 هزار تومان
تا حدود 700 هزار تومان در بازار كشور ما موجود است، مدلهاي پاكت
پي سي از قيمت حدود 400 هزار تومان تا حدود 900 هزار تومان متغير
است، اما يك مدل متوسط با كارآيي مناسب بين 500 تا 600 هزار تومان
تمام ميشود.
تلفنهاي همراه نسل سوم بهعنوان
نكته آخر بايد گفت كه كارهاي بسيار سادهتر و ابتداييتر دستيارهاي
ديجيتال شخصي مثل دفترچه تلفن، يادداشت، زنگ يادآور و غيره به نوعي
در گوشيهاي تلفن همراه قابل اجراست، اما توجه داشته باشيد كه
تلفنهاي همراهي كه در حال حاضر در بازار رايج هستند، نميتوانند
كارآيي كامل يك پالم يا پاكت پي سي را داشته باشند. البته تلفنهاي
همراه نسل سوم كه به تدريج وارد بازار ما هم خواهند شد، سعي
كردهاند اين فاصله را هر چه كمتر كنند، اما احتمال اين كه يك
شركت سازنده تلفن همراه بتواند پالم يا پاكت پي سي خوبي هم از آب
دربياورد، خيلي كمتر از آن است كه شركت سازنده پالم يا پاكت پي
سي، كيت GSM را در دستگاه خودش جاسازي كند. هر دستگاهي را براي
كاركرد خاصي ساختهاند؛ پس تا زماني كه تلفنهاي همراه نسل سوم
بتوانند جايگزين واقعي كامپيوترهاي جيبي شوند (كه مدت نسبتاً زيادي
زمان ميبرد)، بهتر است هويت اين دستگاهها را نديده نگيريم و از
كاربردهاي آنها بهرهمند شويم!
نحوه كار دستيار ديجيتال
شخصي
اين كامپيوترهاي كوچك قطعات مشتركي
دارند تا بتوانند كارهاي معمول خود را انجام دهند:
پردازنده يا پروسسور: مغز اصلي
دستگاه را تشكيل ميدهد و تمام كاركردهاي دستگاه را هماهنگ ميكند.
سيستم عامل: نرم افزار رابط بين
دستگاه و كاربر است كه در اين كامپيوترها، بسيار ساده و كاربردي
شده است.
صفحه نمايشگر LCD: به دو صورت سياه
و سفيد و رنگي موجود است؛ معمولاً در اكثر دستگاهها حساس به لمس
است و با قلم مخصوص ميتوان روي صفحه را لمس و اطلاعات خاص را وارد
كرد.
حافظه: به دو شكل ROM (حافظه ثابت) و
RAM (حافظه متغير) و احياناً حافظههاي جانبي است كه با كارتهاي
حافظه خاص قابل افزايش است.
باتري: با انواع مختلف، از نيم قلمي
و قلمي تا انواع ليتيمي قابل شارژ برحسب مدل.
دستگاههاي ورودي: كليدها، دكمهها،
صفحه كليد حقيقي يا مجازي (نرمافزاري)، صفحه حساس به لمس و
پورتها يا گذرگاههاي اتصال به كامپيوتر يا دستگاههاي خاص.
CD نرمافزار: براي نصب كردن روي
كامپيوتر منزل يا لپتاپ و Load كردن آنهابر روي دستگاه از طريق
كابل مخصوص.
سالهاست كه اين دو رده از دستيارهاي
ديجيتال شخصي يعني پالم و پاكت پي سي، به رقابت سخت خود در زمينه
سختافزار و نرمافزار ادامه ميدهند. هر كدام از آنها مزايا و
معايبي دارند كه در نوع خود قابل توجهاند. براي انتخاب از بين اين
دو، لازم است به مشخصات خاص مد نظرتان حتماً دقت و درباره آنها تا
حدامكان مطالعه يا پرسوجو كنيد.
مزايا
پالم راحتي استفاده از سيستم عامل،
قيمت كمتر، تشخيص بهتر دست خط با نرمافزار گرافيتي، هماهنگسازي
بهتر با كامپيوتر شخصي (هم اپل و هم آيبيام) راحتي كار با
ايميلها در نرمافزارهاي مختلف با Versa Mail.
پاكت پي سي
داشتن سيستم عامل ويندوز و شباهت
بيشتر آن به كامپيوتر شخصي، كارآيي بهتر در زمينه صوت و تصوير و در
كل مولتيمديا، سازگاري بيشتر با بستههاي نرمافزاري خاص
مايكروسافت و در رأس آن آفيس، داشتن چند نرمافزار مختلف براي
تشخيص دست خط، توليدكنندگان متنوع.
معايب پالم
سازگاري كمتر با فايلهاي بسته
نرمافزاري آفيس؛ البته نرمافزار
|
